به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، غلامرضا کاظمیان، معاون معماری و شهرسازی و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، امروز دوشنبه ۴ آبان در هشتمین نشست «دوشنبه‌های خبری» با تأکید بر ضرورت توجه به مبانی علمی و تخصصی در حوزه شهرسازی گفت: اگرچه همه ذی‌نفعان می‌توانند درباره مسائل شهرسازی اظهارنظر کنند، دستیابی به نتایج مطلوب مستلزم رعایت اصول علمی و تخصصی است. از این رو، حضور خبرنگاران تخصصی حوزه شهرسازی در تبیین مسائل و چالش‌های این حوزه اهمیت دارد.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به وضعیت شهرهای کشور افزود: در مجموع، یک‌هزار و ۴۶۶ شهر در کشور وجود دارد که از این تعداد، ۱۸۷ شهر بیش از ۵۰ هزار نفر جمعیت دارند و حدود یک‌هزار و ۲۰۰ شهر نیز کمتر از ۵۰ هزار نفر جمعیت دارند.
وی با تشریح ساختار تصمیم‌گیری در حوزه شهرسازی افزود: شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به ریاست وزیر راه و شهرسازی و با دبیری معاون شهرسازی و معماری تشکیل می‌شود. این شورا، برخلاف یک مجموعه تک‌وزارتخانه‌ای، از نمایندگان ۱۱ وزارتخانه و سازمان تشکیل شده است که هر یک در تصمیم‌گیری‌ها و رأی‌گیری‌ها مشارکت دارند. بنابراین، تصمیمات شورا حاصل جمع‌بندی و رأی اعضاست و صرفاً بر مبنای دیدگاه وزارت راه و شهرسازی اتخاذ نمی‌شود.
کاظمیان با تأکید بر ضرورت تخصصی‌تر شدن گفت‌وگوها در حوزه شهرسازی اظهار کرد: همه ذی‌نفعان باید بتوانند در فرایند توسعه شهری اظهارنظر کنند، اما شهرسازی نیز مانند سایر حوزه‌های تخصصی، مبانی علمی و ضوابط مشخصی دارد که باید در تهیه و اجرای طرح‌ها رعایت شود. مشارکت عمومی زمانی می‌تواند به نتیجه مطلوب منجر شود که در چارچوب اصول علمی و تخصصی این حوزه صورت بگیرد.
تقسیم وظایف در تهیه و تصویب طرح‌های شهری
معاون معماری و شهرسازی با اشاره به تفاوت فرایند بررسی طرح‌ها در شهرهای مختلف توضیح داد: مطابق قانون، تهیه و تصویب طرح‌های شهرهای زیر ۵۰ هزار نفر در سطح استان انجام می‌شود و شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در این موارد، نظارت کلان و انطباق طرح‌ها با سیاست‌های کلی شهرسازی را بر عهده دارد. نسخه نهایی طرح‌ها برای بررسی انطباق با این سیاست‌ها به سطح ملی ارائه می‌شود.
وی افزود: در شهرهای بزرگ‌تر و مراکز استان‌ها، بررسی طرح‌ها در چارچوب ضوابط مربوط و با نقش‌آفرینی مراجع ملی انجام می‌شود. در این میان، تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی نیز تابع تقسیم وظایف قانونی میان دستگاه‌های مسئول است. طرح‌های تفصیلی در کمیسیون ماده ۵ بررسی و تصویب می‌شوند و مسئولیت‌های مرتبط با طرح‌های جامع و نظارت بر اجرای آنها نیز بر اساس ضوابط قانونی میان دبیرخانه شورای عالی، دفاتر تخصصی و مراجع استانی تقسیم شده است.
سه ویژگی اساسی در روش جدید تهیه طرح‌های جامع شهری
کاظمیان با اشاره به اصلاح رویکرد تهیه طرح‌های جامع شهری گفت: از سال ۱۴۰۰ و بر اساس مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، روش جدیدی برای تهیه این طرح‌ها با عنوان «نگرش و روش نوین تهیه طرح‌های جامع شهری» در دستور کار قرار گرفت.
به گفته وی، این رویکرد بر پایه بررسی‌ها، نقدها و مطالعات چند دهه گذشته درباره مشکلات محتوایی و اجرایی طرح‌های جامع و همچنین تحولات نظری و فنی شهرسازی در حدود چهار دهه اخیر شکل گرفته است. در ابتدا، این روش برای شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر در نظر گرفته شد و سپس به شهرهای کوچک‌تر نیز تعمیم یافت.
وی سه ویژگی اصلی این رویکرد را زمینه‌گرایی، مسئله‌محوری و مشارکت‌محوری عنوان کرد و توضیح داد: در روش جدید، طرح‌ها باید بر اساس مسائل مشخص هر شهر تهیه شوند، نه اینکه مطالعات و الگوهای یکسانی برای همه شهرها به کار گرفته شود.
کاظمیان ادامه داد: زمینه‌گرایی به این معناست که ویژگی‌های اقلیمی، جغرافیایی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی هر شهر و ظرفیت‌های خاص آن در تهیه طرح مورد توجه قرار گیرد. همچنین، مشارکت‌محوری به معنای حضور ذی‌نفعان شهری در فرایند تهیه طرح، بر اساس چارچوب‌های مشخص است.
وی با اشاره به اقدامات اخیر در این زمینه گفت: در ماه‌های گذشته، دستورالعمل مشارکت شهری در تهیه طرح‌ها نیز تصویب و ابلاغ شده است تا زمینه مشارکت ذی‌نفعان در این فرایند فراهم شود.
بیش از ۶۰ شهر در مسیر تهیه طرح‌های جامع با روش جدید
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با اعلام اینکه در حال حاضر بیش از ۶۰ شهر کشور بر اساس روش جدید در حال تهیه طرح جامع هستند، اظهار کرد: برخی از این طرح‌ها مراحل تهیه را به پایان رسانده‌اند و به تصویب نهایی رسیده‌اند؛ برخی دیگر در مرحله تصویب نهایی قرار دارند و تعدادی نیز همچنان در حال تهیه هستند.
وی از اصفهان و ارومیه به‌عنوان نمونه‌هایی از شهرهایی نام برد که طرح جامع آنها در چارچوب این رویکرد تهیه شده است. به گفته کاظمیان، شهرهایی مانند ایرانشهر و بوکان نیز در این مسیر قرار دارند و تهیه طرح‌های جامع شهرهای شیراز، کرمان و یزد نیز از جمله موضوعات در دست پیگیری است.
کاظمیان همچنین تأکید کرد که تهیه طرح‌های تفصیلی مرتبط با طرح‌های جامع نیز در همین چارچوب دنبال می‌شود و قرار است رویکرد جدید در فرایند تهیه طرح‌های تفصیلی نیز مورد توجه قرار گیرد.